پیش بینی تحولات اعتیاد

تورم در اقتصاد جهانی پس از شوک‌های بزرگ سال‌های اخیر (همه‌گیری کرونا، اختلال زنجیره تأمین، جنگ اوکراین و تنش‌های انرژی) به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های سیاست‌گذاری تبدیل شد. در اقتصادهای توسعه‌یافته، تورم عمدتاً از مسیر افزایش هزینه تولید، رشد دستمزدها، سیاست‌های پولی انبساطی دوران کرونا و شوک انرژی ایجاد شد. بانک‌های مرکزی مانند فدرال رزرو آمریکا و بانک مرکزی اروپا با افزایش نرخ بهره تلاش کردند تقاضا را کاهش داده و انتظارات تورمی را کنترل کنند. با وجود کاهش تورم نسبت به اوج سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، ریسک بازگشت تورم همچنان وجود دارد؛ به‌خصوص به دلیل افزایش قیمت انرژی و تنش‌های ژئوپلیتیکی. صندوق بین‌المللی پول نیز هشدار داده است که مسیر کاهش تورم جهانی کند شده و شوک‌های انرژی می‌توانند دوباره فشار تورمی ایجاد کنند.

در ایران، مسئله تورم ساختاری‌تر است و فقط ناشی از شوک‌های خارجی نیست. از دید اقتصادسنجی، متغیرهای اصلی توضیح‌دهنده تورم ایران شامل رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت، افزایش پایه پولی، کاهش ارزش پول ملی، تحریم‌ها، وابستگی درآمدهای دولت به نفت و ضعف بهره‌وری تولید هستند. تفاوت مهم ایران با اقتصادهای پیشرفته این است که تورم در ایران معمولاً یک پدیده مزمن و انتظاری است؛ یعنی مردم و بنگاه‌ها انتظار افزایش قیمت‌ها را دارند و این انتظار خود باعث افزایش قیمت، دستمزد و نرخ ارز می‌شود. در چنین شرایطی، حتی اگر رشد اقتصادی پایین باشد، تورم می‌تواند ادامه پیدا کند؛ پدیده‌ای که به آن رکود تورمی (Stagflation) گفته می‌شود. بر اساس داده‌های صندوق بین‌المللی پول، نرخ تورم متوسط مصرف‌کننده ایران برای سال ۲۰۲۶ در محدوده بسیار بالا برآورد شده است